Goede doelen en vrijwilligerswerk in Brazilië

Vijf stichtingen met een Nederlands tintje

Deze organisaties zijn klein, persoonlijk en hebben een duidelijke band met Nederland. Van elk hebben we gecontroleerd dat de eigen site actueel is en dat de Nederlandse stichting in het ANBI-register staat.

EduMais (Rio de Janeiro)

EduMais geeft gratis onderwijs aan kinderen en jongeren uit de favela's Pavão-Pavãozinho, Cantagalo en Tabajaras, die tussen Copacabana en Ipanema liggen. Het aanbod bestaat uit Engelse les, huiswerkbegeleiding, digitale vaardigheden, game design en ondernemerschap. De lessen gaan uit van de methode Positieve Discipline. In Nederland zit de Stichting EduMais Foundation in Amsterdam (ANBI sinds 2018). EduMais werkt met internationale vrijwilligers (zie hieronder). Meer informatie vind je op edumais.org.

Estrela da Favela (Rio de Janeiro)

Estrela da Favela is een Braziliaans-Nederlands onderwijs- en sportproject in de favela Mangueira, bekend van de gelijknamige sambaschool. Kinderen krijgen er bijles in onder meer rekenen, Portugees en Engels, en kunnen voetballen, beachtennissen en muziek maken. Het project is in 2012 opgericht door Edwin Roodenburg en Edna Silveira. In Nederland zamelt de Stichting Vrienden van Estrela da Favela (Amsterdam) geld in. Zowel deze stichting als het Braziliaanse Instituto Estrela da Favela staan in het ANBI-register. Zie estreladafavela.com.

Stichting Nieuwe Generatie Brasil (Minas Gerais)

Deze stichting uit Breda werkt in São João del Rei, een historische stad in Minas Gerais. Kinderen en jongeren in kwetsbare situaties krijgen er onderwijs, begeleiding en een veilige plek. Het werk is geïnspireerd door het christelijk geloof. Je kunt een kind sponsoren, donateur worden, in Nederland vrijwilliger worden of stage lopen in Brazilië. De stichting is ANBI sinds 2013. Zie ng-brasil.com.

Stichting Vrienden van Kleutercentra in Brazilië

Deze stichting uit Amersfoort bestaat sinds 1977 en steunt kleutercentra en crèches in arme wijken van grote Braziliaanse steden. Het eerste centrum begon in Salvador (Bahia). Kinderen van 2 tot 6 jaar krijgen er voorschools onderwijs en een maaltijd, en ouders krijgen ondersteuning. De projecten worden door lokale mensen gerund. De stichting is ANBI en publiceert jaarlijks haar jaarrekening. Zie kleutercentrabrazilie.nl.

St. Kinderwerk Horeb Brazilië (Minas Gerais)

Sinds 2002 steunt deze stichting het werk van zendelinge Netty Zeeders in Brazilië, samen met een kerkelijke gemeente in Timóteo (Minas Gerais). Er is onder meer een semi-internaat, er zijn leesprojecten en er is kinderwerk in het binnenland. De stichting heeft een christelijke achtergrond en staat in het ANBI-register als Stichting Kindertehuis Horeb Brazilië (Almelo). Zie kinderwerk-horeb.nl.

Doneren: zo controleer je een goed doel

• Check de ANBI-status. Met het ANBI-zoekprogramma van de Belastingdienst zoek je op naam, plaats of RSIN. Een ANBI moet haar RSIN op de eigen website zetten. Kijk ook of er een einddatum of intrekking bij staat.
• Belastingaftrek. Giften aan een ANBI kunnen aftrekbaar zijn, maar alleen als je aan de voorwaarden voldoet. Contante giften zijn sinds 2021 niet meer aftrekbaar. Bij een periodieke gift (vastgelegd voor minstens vijf jaar) gelden andere regels.
• Keurmerk. Het CBF-register laat zien welke goede doelen de CBF-Erkenning hebben. Kleine stichtingen hebben die vaak niet. Kijk dan zelf naar het jaarverslag, wie er in het bestuur zitten en waaraan het geld wordt besteed.
• Vraag wat nodig is. Stuur geen spullen op eigen initiatief. Verzendkosten en invoerrechten zijn vaak hoger dan de waarde, en lokaal kopen helpt ook de lokale economie.

Wil je geld rechtstreeks naar een project of contactpersoon in Brazilië sturen? Lees dan eerst onze uitleg over geld overmaken naar Brazilië.

Vrijwilligerswerk: verantwoord en echt nuttig

Een paar weken 'helpen' in een kindertehuis voelt goed, maar is vaak slecht voor de kinderen. Jonge kinderen hebben vaste gezichten nodig, en steeds wisselende vrijwilligers maken dat juist moeilijker. De Nederlandse overheid ontmoedigt kortdurend vrijwilligerswerk door onervaren vrijwilligers in kindertehuizen al jaren, onder meer via de reisadviezen. Volgens de overheid heeft dit soort 'voluntourism' vaak onbedoeld negatieve gevolgen voor kinderen, en het kan in verband worden gebracht met uitbuiting.

Zo kies je goed

• Kies een organisatie die vraagt om een langere inzet en om vaardigheden die passen bij het werk (onderwijs, sport, communicatie, administratie).
• Wees kritisch op hoge deelnamekosten. Vraag waar dat geld precies naartoe gaat.
• Leer vooraf Portugees. Zonder de taal kun je met kinderen en collega's nauwelijks communiceren.
• Een goede organisatie vraagt om een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) als je met kinderen gaat werken. Regel ook een reis- en zorgverzekering die vrijwilligerswerk dekt.

Een goed voorbeeld is EduMais in Rio de Janeiro. Volgens de eigen site vragen ze vrijwilligers voor minimaal drie maanden, omdat kortere inzet de kinderen niet helpt. Er is geen deelnamegeld, maar je betaalt zelf je vlucht, verblijf en levensonderhoud. Kun je niet naar Rio? Op afstand helpen kan ook, bijvoorbeeld met social media, fondsenwerving of administratie.

Visum voor vrijwilligerswerk in Brazilië

Met een Nederlands paspoort mag je als toerist tot 90 dagen zonder visum in Brazilië verblijven (zie visum en inreizen). Ga je langer dan 90 dagen onbetaald vrijwilligerswerk doen voor een organisatie zonder winstoogmerk? Dan heb je een tijdelijk visum voor vrijwilligerswerk nodig, het VITEM VIII. Voor korter vrijwilligerswerk geldt de bezoekersregeling.

Voor het VITEM VIII heb je meestal een uitnodigingsbrief van de Braziliaanse organisatie nodig, met haar statuten, een beschrijving van je werk en een verklaring dat de organisatie je verblijfs- en medische kosten dekt. Ook vraagt het consulaat vaak een uittreksel uit het strafregister. Het werk mag niet betaald zijn. In Nederland vraag je het visum aan bij het Braziliaanse consulaat-generaal in Amsterdam. Controleer daar de actuele documentenlijst, want die verschilt per consulaat.

Meer over paspoort, visum en verzekeringen lees je bij je reis naar Brazilië voorbereiden.

Ervaringsverhaal: Puck Colen in Florianópolis

Puck Colen was twintig toen ze na haar bachelor Onderwijswetenschappen een tussenjaar nam. Ze wilde niet alleen reizen, maar ook iets betekenen. Via AIESEC, een internationale studentenorganisatie die vrijwilligersprojecten in het buitenland aanbiedt, kwam ze in 2018 terecht in Florianópolis. Daar werkte ze ongeveer twee maanden bij een naschoolse opvang. Kinderen gaan er een halve dag naar school en kunnen er de rest van de dag spelen, eten en leren.

Makkelijk was het niet. Puck sprak geen Portugees, plannen veranderden voortdurend en haar woonplek viel kort voor vertrek nog om. Ze leerde haar verwachtingen bij te stellen. Met kleine activiteiten, zoals topografie, Engelse les en knutselen met afval, maakte ze toch verschil. Via crowdfunding bij vrienden en familie haalde ze geld op voor materialen die de opvang nodig had: wereldkaarten, springtouwen, boeken en spellen. Haar belangrijkste lessen: kom met een open houding, leer vooraf wat Portugees en verwacht geen wonderen in een paar weken.