Tijdsverschil met Brazilië en welke stekker je nodig hebt

Hoe laat is het in Brazilië?

Brazilië is zo groot dat het land vier tijdzones heeft, vastgelegd in een wet uit 2013. Bijna alle reizigers hebben alleen met de Brasília-tijd te maken (horário de Brasília, UTC−3). Die geldt voor de hele kust van Rio Grande do Sul tot Amapá en voor Brasília, Minas Gerais, Goiás, Tocantins en Pará: dus voor Rio de Janeiro, São Paulo, Salvador, Recife, Fortaleza, Florianópolis, Belo Horizonte, Foz do Iguaçu en Belém.

Een voorbeeld: is het in Nederland in juli 20.00 uur, dan is het in Rio 15.00 uur en in Manaus 14.00 uur. In januari is het dan in Rio 16.00 uur. Je telefoon past de tijd automatisch aan zodra hij op een Braziliaans netwerk zit; met een eSIM of alleen wifi gebeurt dat meestal ook, maar controleer het even na de landing. Vlieg je binnen Brazilië naar Manaus of de Pantanal, dan zet je je horloge een uur terug.

Per stad: tijdsverschil en voltage

Voor de steden waar de meeste reizigers komen, het tijdsverschil en het gebruikelijke voltage op een rij. Het voltage kan binnen een stad verschillen, zelfs binnen één hotel; vaak staat het bij het stopcontact.

Zomertijd: Brazilië zet de klok niet meer

Brazilië schafte de zomertijd (horário de verão) in april 2019 per decreet af. Er wordt geregeld over gesproken, maar bij onze laatste controle had het ministerie van Mijnbouw en Energie besloten haar ook voor de komende Braziliaanse zomer niet terug te brengen: de studies van netbeheerder ONS lieten geen voordeel zien. Het tijdsverschil verandert dus alleen wanneer Nederland en België zelf de klok verzetten: op de laatste zondag van maart wordt het verschil een uur groter, op de laatste zondag van oktober een uur kleiner.

Wanneer bel je naar huis?

Wil je vanuit Brazilië thuis bellen, doe dat dan 's ochtends of vroeg in de middag Braziliaanse tijd. Deze omrekentabel geldt voor de Brasília-tijd (Rio, São Paulo, Salvador en het noordoosten):

Om 18.00 uur in Rio zit thuis dus iedereen tegen bedtijd.

Jetlag en vliegtijd

Een rechtstreekse vlucht van Amsterdam naar São Paulo of Rio de Janeiro duurt volgens de dienstregeling ongeveer 12 uur; terug naar Europa ben je zo'n 11,5 uur onderweg. Via Lissabon naar het noordoosten ben je met overstap langer onderweg, afhankelijk van de overstaptijd. Omdat je naar het westen vliegt en het verschil maar 4 of 5 uur is, valt de jetlag mee: de meeste mensen zijn na een dag gewend. De tijden op je ticket zijn altijd lokale tijden. Blijf de eerste dag buiten in het daglicht en ga pas 's avonds slapen. De terugreis naar Europa is lastiger: het is een nachtvlucht, je komt rond het middaguur aan en mist een deel van je nacht. Een tabel met vluchtduur per route en de luchthavens vind je op de pagina over vliegtickets naar Brazilië.

Welke stekker heb je nodig?

De Braziliaanse stekker is type N: drie ronde pennen, de middelste voor de aarde, in een verzonken stopcontact. Het Inmetro, het Braziliaanse instituut voor normen, verplicht deze standaard (NBR 14136) voor alle apparaten die in Brazilië worden verkocht, en in hotels en pousadas kom je bijna alleen nog deze stopcontacten tegen. Het goede nieuws: de dunne, platte Europese tweepolige stekker (type C, zoals aan de meeste telefoon- en cameraladers) past er zonder adapter in. De dikke ronde stekker met randaarde (type F), die aan laptops, föhns en waterkokers zit, past niet; daarvoor neem je een verloopstekker voor Brazilië (type N) mee of een wereldstekker die type N ondersteunt. Een losse verloopstekker kost een paar euro; in Brazilië zelf koop je er een bij de supermarkt of bouwmarkt.

Handig: een kleine stekkerdoos met Europese stopcontacten en één verloopstekker, zodat je alle apparaten tegelijk oplaadt. Een adapter met USB-poorten scheelt ook.

127 of 220 volt: controleer je apparaten

Brazilië heeft geen landelijk voltage. Grofweg is het 127 volt in Rio de Janeiro, São Paulo, Minas Gerais, Paraná en het Amazonegebied en 220 volt in een groot deel van het noordoosten, Brasília en het zuiden (Santa Catarina, Rio Grande do Sul); de stad Salvador is met 127 volt een uitzondering in het noordoosten. De frequentie is overal 60 Hz. Kijk op het label van je oplader: staat er 100–240 V, zoals bij vrijwel alle telefoon-, laptop- en cameraladers, dan werkt hij overal zonder omvormer. Apparaten die alleen op 220–230 volt werken, zoals sommige föhns, stijltangen en scheerapparaten, doen het op 127 volt slecht of niet; een apparaat dat alleen 110–127 volt verdraagt, gaat op 220 volt kapot. Meer over simkaarten, wifi, stroomuitval en de elektrische douche staat op de pagina over internet en stroom in Brazilië.