Vervoer in Brazilië: vliegen, bus, Uber en taxi

Welk vervoer kies je wanneer?

De afstanden in Brazilië worden vaak onderschat. Tussen het zuidoosten, met Rio de Janeiro en São Paulo, en het noordoosten, met Fortaleza, Recife en Salvador, liggen duizenden kilometers. Een rondreis door het hele land doe je dus niet over land. Als vuistregel:

• Meer dan een dag of nacht onderweg: vliegen.
• Tussen steden die dichter bij elkaar liggen, zoals Rio de Janeiro en São Paulo: de bus of het vliegtuig, net wat je prettig vindt.
• Kleine kustplaatsen, stranden en natuurgebieden: een huurauto, of de bus gecombineerd met een lokale transfer.
• In de stad: Uber, 99, een officiële taxi of de metro.

Hoe je er komt en waar je het best kunt landen, lees je bij vliegtickets naar Brazilië. Hoe je vervoer in een complete reis past, zie je in de routes voor twee weken en drie weken Brazilië.

Bus of vliegen? Reistijden op veelgereden trajecten

De tabel geeft de gemiddelde reistijd met de bus volgens de dienstregelingen op ClickBus. De werkelijke duur hangt af van de maatschappij, het aantal stops en het verkeer; op de laatste dag van een lang weekend kan het flink langer duren.

Reken bij vliegen niet alleen de vliegtijd: de reis naar het vliegveld, een uur tot anderhalf uur vooraf aanwezig zijn en het ophalen van je koffer tellen ook mee. Op trajecten tot een uur of vier met de bus ben je met de bus vaak net zo snel van centrum tot centrum.

Binnenlands vliegen: LATAM, GOL en Azul

Vliegen is de handigste manier om grote afstanden te overbruggen. De binnenlandse markt wordt gedomineerd door drie maatschappijen: LATAM, GOL en Azul. Avianca Brasil, dat je op oudere lijstjes nog tegenkomt, stopte in 2019 met vliegen. Een geplande fusie tussen GOL en Azul ging niet door; het zijn nog steeds twee aparte maatschappijen met elk hun eigen routes.

Onze ervaring is dat binnenlands vliegen goed geregeld is. De prijzen zijn vaak schappelijk, de wachttijden kort en het personeel op de vliegvelden behulpzaam. In december, januari en februari, de Braziliaanse zomervakantie, en rond carnaval kan het op de vliegvelden wel erg druk zijn. Kom dan ruim op tijd. Neem voor binnenlandse vluchten je paspoort mee: dat is voor buitenlanders het identiteitsbewijs bij het inchecken en instappen.

Boeken

Vergelijk eerst prijzen via een vluchtvergelijker en kijk daarna op de site van de maatschappij zelf; soms is rechtstreeks boeken voordeliger. De Braziliaanse versies van die sites vragen bij boeken of betalen soms om een CPF, het Braziliaanse fiscale nummer dat je kunt vergelijken met ons burgerservicenummer. Lukt het daardoor niet, kies dan de internationale of Engelstalige versie van de site of boek via een vergelijker. Vlieg je met KLM naar Brazilië, dan kun je een doorvlucht met partner GOL vaak meteen op hetzelfde ticket boeken.

Goed om te weten: volgens de ANAC mag je een vliegticket binnen 24 uur na aankoop kosteloos annuleren, als je het minstens zeven dagen voor vertrek hebt gekocht. De goedkoopste tarieven zijn daarna vaak niet of alleen tegen hoge kosten om te boeken.

Bagage en service aan boord

Let goed op je tarief. Volgens de ANAC mag je handbagage tot 10 kilo zonder extra kosten meenemen, binnen de afmetingen die de maatschappij stelt, en meestal ook een klein persoonlijk item zoals een rugzak onder de stoel. Een koffer in het ruim mogen maatschappijen apart rekenen, en bij de goedkoopste binnenlandse tarieven zit die er meestal niet bij. Sommige basistarieven geven zelfs alleen recht op het persoonlijke item; daarover loopt in Brazilië een discussie en ligt er een wetsvoorstel. Kijk dus bij het boeken precies wat je tarief omvat.

Wij merkten bij LATAM dat bijbetalen voor een koffer op het vliegveld duurder werd naarmate je later kwam. Reis je met koffers, regel ze dan bij het boeken. Op binnenlandse LATAM-vluchten betaalden wij voor eten en drinken; een glas water was gratis. Neem gerust zelf iets mee.

Met de langeafstandsbus

Brazilië heeft een uitgebreid net van langeafstandsbussen tussen de grote steden en de deelstaten. Bussen vertrekken vanaf het busstation, de rodoviária, en zijn meestal comfortabel, met airconditioning en verstelbare stoelen. Op veel routes kies je tussen een gewone stoel (convencional), een ruimere stoel die verder naar achteren kan (semi-leito) en een bijna-ligstoel (leito).

Wij raden de nachtbus aan als je tijd en geld wilt besparen. Je slaapt onderweg, bespaart een overnachting en hebt de volgende dag helemaal voor je bestemming. Neem een trui mee tegen de airco en houd je waardevolle spullen bij je, ook als je slaapt.

Kaartjes koop je aan het loket op de rodoviária of online, bij de busmaatschappij of via boekingssites als ClickBus. Daar vergelijk je routes, tijden en stoeltypes van verschillende maatschappijen. Rond feestdagen en in vakantieperiodes is vooraf boeken verstandig. Neem je paspoort mee: bij het instappen word je om een identiteitsbewijs met foto gevraagd.

Je rechten in de bus

Voor bussen tussen deelstaten gelden de regels van de vervoersautoriteit ANTT:

• Annuleren: tot drie uur voor vertrek krijg je je geld terug; de maatschappij mag hooguit 5 procent inhouden.
• Omboeken: een kaartje is een jaar geldig en je kunt het op dezelfde lijn omzetten naar een andere datum.
• Vertraging: vertrekt de bus meer dan een uur te laat, dan kies je tussen geld terug of verder reizen met een andere maatschappij op kosten van de vervoerder. Ligt de reis door schuld van de vervoerder meer dan drie uur stil, dan betaalt die je eten en zo nodig een overnachting.

Voor bussen binnen één deelstaat gelden vergelijkbare, maar per staat verschillende regels.

Uber en 99 in de stad

Uber werkt in heel Brazilië, in alle hoofdsteden van de deelstaten en de grote stedelijke regio's. De belangrijkste concurrent is 99, een Braziliaanse app die eigendom is van het Chinese DiDi en ongeveer hetzelfde werkt. Het loont om beide apps te installeren en de prijzen te vergelijken.

Wij reizen in de stad graag met Uber. Het is meestal goedkoper dan een taxi, je hoeft er niet naar te zoeken en je ziet vooraf de prijs, de route en hoe laat de chauffeur er is. Het Nederlandse reisadvies zegt: gebruik alleen de officiële app.

• Regel het thuis. Installeer de app, maak een account aan en koppel je creditcard. Zorg in Brazilië voor mobiel internet, bijvoorbeeld met een lokale simkaart of een eSIM; zie internet en stroom.
• Controleer auto en kenteken. Uber-auto's zijn gewone auto's zonder herkenningsteken. Vergelijk merk, kleur en kenteken met de app voordat je instapt.
• Controleer de chauffeur. Vergelijk de chauffeur met de foto in de app. Klopt het niet, stap dan niet in.
• Veel bagage? Vanaf het vliegveld nemen wij meestal een taxi: twee keer bleek de kofferbak van onze Uber te klein voor al onze bagage.
• Beoordeel na de rit. Goede beoordelingen houden het systeem goed. Een fooi is niet verplicht maar wordt gewaardeerd, via de app of contant.

Taxi: zo rijd je zonder zorgen

Een taxi is in Brazilië goed betaalbaar, al ben je meestal duurder uit dan met Uber. Het grootste risico is een nep-taxi of een chauffeur die een omweg rijdt. Het Nederlandse reisadvies raadt aan alleen officiële taxi's te gebruiken, bijvoorbeeld via een taxicentrale of je hotel, en waarschuwt voor pinfraude: controleer altijd het bedrag op het pinapparaat.

• Op het vliegveld: koop bij de taxibalie bij de uitgang een ritbewijs. Dan weet je zeker dat het een officiële taxi is en staat de prijs vaak vooraf vast.
• Vanaf je hotel: laat de receptie een taxi bellen en vraag meteen wat de rit ongeveer kost en hoe lang hij duurt.
• Controleer de vergunning: in een officiële taxi hangt een kaart met de naam en foto van de chauffeur in het zicht. Klopt die niet, neem dan een andere taxi.
• Volg de route: zet je bestemming in Google Maps en laat die eventueel aan de chauffeur zien. Zo zie je onderweg of hij de kortste route neemt.
• Vraag om een kaartje: een fijne rit gehad? Vraag het visitekaartje van de chauffeur. Wij hebben zo vaker een vaste chauffeur gehad voor de rest van de vakantie, wat vooral na een avondje uit prettig is.

Metro en stadsbus

In grote steden als São Paulo, Rio de Janeiro, Brasília, Recife en Belo Horizonte rijdt een metro, en overal rijden stadsbussen. Overdag is de metro vaak een snelle en goedkope manier om je te verplaatsen. Of de bus of metro 's avonds of in een bepaalde wijk een goed idee is, verschilt per stad en zelfs per buurt.

Vraag daarom bij je hotel, pousada of hostel wat verstandig is. De mensen daar weten precies waar je zonder zorgen kunt reizen en waar je beter een Uber neemt. Meer algemene tips vind je bij veiligheid in Brazilië.

Met een huurauto

Wil je kleine kustplaatsen, nationale parken of afgelegen stranden bezoeken, dan is een huurauto vaak de beste keuze. Je bent flexibel, hoeft nergens op te wachten en stopt onderweg in dorpjes waar je voor weinig heerlijk eet. Houd wel rekening met wisselende wegen: buiten de steden wordt hard gereden, veel doorgaande wegen zijn onverlicht en het Belgische reisadvies raadt af om 's nachts te rijden. Alles over rijbewijs, verzekering en verkeersregels staat bij auto huren in Brazilië; een route om mee te beginnen is Curitiba en Paraná met de auto.

Als je vlucht vertraging heeft

Bij vertraging, annulering of geweigerde instap op een vlucht vanaf een Braziliaans vliegveld moet de maatschappij je volgens de ANAC gratis helpen, ongeacht de oorzaak:

• vanaf 1 uur wachten: communicatie, zoals internet of bellen;
• vanaf 2 uur: eten, meestal met een voucher;
• vanaf 4 uur: een hotel als je moet overnachten, met vervoer heen en terug. Ook kies je dan tussen een andere vlucht, je geld terug of verder reizen met ander vervoer, zoals de bus.

De maatschappij moet je elk half uur op de hoogte houden. Komt je koffer niet aan, meld dat dan meteen aan de balie in de aankomsthal; bij binnenlandse vluchten heeft de maatschappij zeven dagen om hem te vinden.