Is Brazilië veilig? Reisadvies en praktische tips

Waar en wanneer let je extra op?

De meeste diefstallen gebeuren waar veel mensen zijn en waar toeristen komen: op stranden, in het centrum van grote steden en tijdens drukke feesten. Een paar momenten vragen extra aandacht:

• Carnaval en oud en nieuw: volle straten en stranden zijn het werkterrein van zakkenrollers. Neem dan alleen wat contant geld en eventueel een goedkope telefoon mee. Meer over het feest bij carnaval in Brazilië.
• Na zonsondergang: in veel stadscentra sluiten de winkels en lopen de straten leeg. Wandel dan niet meer door stille straten, maar bestel een auto.
• Bij aankomst en vertrek: op luchthavens, busstations en in de eerste uren van je reis ben je herkenbaar als nieuwkomer, met al je spullen bij je.
• Bij demonstraties: die kunnen uit de hand lopen, vooral in Rio en São Paulo. Blijf er weg.

Welke wijken je beter kunt mijden, verschilt per stad. Vraag het bij aankomst aan je hotel of gastheer; zij weten welke straten ’s avonds stil worden.

Telefoon, geld en waardevolle spullen

Hoe minder je laat zien, hoe minder aantrekkelijk je bent.

Je telefoon

• Gebruik je telefoon niet op straat of aan de rand van de stoep. Moet je de route bekijken, stap dan even een winkel of café binnen.
• Telefoons worden ook vanaf een fiets of brommer uit handen gegrist. Loop met je tas aan de kant van de huizen, niet aan de kant van de weg.
• Noteer vooraf het IMEI-nummer van je telefoon (toets *#06#) en zet een schermvergrendeling en ‘zoek mijn apparaat’ aan. Met het IMEI-nummer kan je provider het toestel blokkeren en je verzekeraar de claim verwerken.
• Zet je bankapps achter een extra code of biometrie, zodat een dief er niet zomaar bij kan.

Geld, pinpassen en paspoort

• Laat sieraden, dure horloges en een grote camera thuis of in de kluis.
• Bewaar je paspoort, een tweede pinpas en het meeste geld in de kluis van je accommodatie. Neem een foto van je paspoort mee; het origineel heb je soms nodig, bijvoorbeeld voor een binnenlandse vlucht.
• Neem alleen daggeld mee en verdeel het: een klein bedrag in je broekzak, de rest onder je kleding.
• Pin overdag bij een automaat binnen in een bank, winkelcentrum of luchthaven, en laat je niet helpen door vreemden.
• Kijk altijd naar het bedrag op het pinapparaat (maquininha) voordat je je pas gebruikt, ook bij straatverkopers en taxichauffeurs, en geef je pas niet uit handen. Met mobiele pinapparaten wordt gefraudeerd.

Meer over pinnen, Pix en betalen staat bij geld in Brazilië.

’s Avonds, onderweg en op het strand

Taxi en app-taxi

• Neem een officiële taxi via je hotel of een taxistandplaats, of bestel een auto via Uber of 99. Stap niet in bij iemand die je op straat of op de luchthaven een rit aanbiedt.
• Kijk of de auto, het kenteken en de chauffeur kloppen met wat de app laat zien, voordat je instapt.
• Deel je rit met iemand via de app, zeker ’s avonds.

Het reisadvies waarschuwt dat automobilisten soms worden ontvoerd en gedwongen geld te pinnen; ook daarom zijn een officiële taxi of de app de veiligste keuze. Meer over taxi, bus en vliegen bij vervoer in Brazilië.

Zelf rijden

• Kijk vooraf waar je langskomt en laat niets zichtbaar in de auto liggen.
• Rijd liefst overdag: veel doorgaande wegen zijn onverlicht en buiten de steden wordt hard gereden.
• Navigatie-apps kiezen de snelste route, ook dwars door wijken die je beter kunt vermijden. Vraag bij je verhuurder of accommodatie wat de gewone route is. Meer bij auto huren.

Op het strand

• Neem alleen mee wat je nodig hebt: een handdoek, wat contant geld en eventueel een goedkope telefoon.
• Laat je spullen nooit onbeheerd liggen als je gaat zwemmen; ga om de beurt het water in, of vraag de uitbater van je strandtent (barraca) om op te letten.
• Zwem bij voorkeur bij een post van de strandwacht: golven en stroming kunnen sterk zijn.
• Ga ’s avonds niet naar donkere, verlaten stranden.

Bagage

Doe een slotje op je koffer, zeker bij een overstap. Ontbreekt er iets, meld het meteen bij de luchtvaartmaatschappij. In de bus houd je je waardevolle spullen bij je, niet in het bagagerek.

Favela’s

Favela’s zijn de arme wijken in en rond de grote steden, vaak tegen de heuvels gebouwd. In Rio woont een groot deel van de stad in zo’n wijk, en de meeste bewoners zijn gewone, hardwerkende mensen. Het gevaar voor bezoekers zit niet in de bewoners, maar in de gewapende groepen die in een deel van de wijken de macht hebben, en in de politieacties daartegen. Daarbij wordt regelmatig geschoten, soms met doden.

Het Nederlandse reisadvies is daarom duidelijk: ga niet naar favela’s, en het maakt geen uitzondering voor georganiseerde tours. Ook het Belgische reisadvies raadt aan favela’s te mijden. De situatie in een wijk kan van de ene op de andere dag veranderen.

• Let op met navigatie-apps: die kunnen je, zeker met een huurauto, dwars door een favela leiden.
• Kijk vooraf op de kaart waar je accommodatie ligt; sommige hostels en appartementen liggen aan de rand van een favela.
• Zie je een favela vanaf een uitzichtpunt, maak dan geen foto’s van mensen zonder te vragen. Het is hun buurt, geen bezienswaardigheid.

Oplichting en drogeren

• Boa noite, Cinderela: reizigers worden, meestal via een drankje, gedrogeerd en daarna beroofd; soms volgt seksueel geweld. Neem geen drankjes of eten aan van vreemden en laat je glas nooit onbeheerd staan.
• Vervuilde sterkedrank: drank met methanol heeft in Brazilië tot vergiftigingen en doden geleid. Koop alleen drank in verzegelde flessen met een etiket bij zaken die je vertrouwt, en niet bij straatverkopers. Voel je je na het drinken ziek, zoek dan meteen medische hulp. Meer bij gezondheid.
• Het pinapparaat: er zijn gevallen bekend van straatverkopers die bij buitenlanders een veel hoger bedrag intikten. Kijk altijd naar het scherm voordat je betaalt.
• Afspraakjes via een datingapp: spreek af op een drukke, openbare plek en ga niet meteen mee naar een adres dat je niet kent.
• Hulp die je niet vroeg: laat je bij de pinautomaat niet helpen door vreemden, en let extra op je spullen als iemand je onverwacht aanspreekt of afleidt.

Gedraag je als gast

Bemoei je niet met ruzies op straat of in het verkeer, ook als je gelijk hebt. Ken daarnaast de belangrijkste regels:

• Drugs, ook softdrugs, zijn verboden; de straffen zijn zwaarder dan in Nederland.
• E-sigaretten (vapes) zijn verboden; de douane neemt ze in beslag.
• Alcohol en verkeer: er geldt nultolerantie.
• Seks met minderjarigen (onder 18 jaar) is strafbaar, ook bij instemming.

Lhbtiq+-reizigers kunnen volgens het Nederlandse reisadvies te maken krijgen met discriminatie en agressie.

Wat doe je bij diefstal of beroving?

Word je beroofd, bied dan geen verzet en geef af wat er gevraagd wordt. Je weet nooit of een dader gewapend is, en verzet maakt het gevaarlijker. Een telefoon is te vervangen, jij niet.

1. Blokkeer zo snel mogelijk je bankpassen en creditcards, en laat je simkaart en je telefoon (via het IMEI-nummer) blokkeren.
2. Doe aangifte bij de burgerpolitie (Polícia Civil) en vraag om het proces-verbaal, de boletim de ocorrência (BO). Noteer het nummer: dat heb je nodig voor je verzekering. In Rio de Janeiro kunnen buitenlandse toeristen terecht bij de toeristenpolitie DEAT (Delegacia Especial de Apoio ao Turismo) aan de Avenida Afrânio de Melo Franco 159 in Leblon; ook São Paulo heeft een toeristenpolitie. Neem zo mogelijk iemand mee die Portugees spreekt.
3. Paspoort kwijt? Vraag bij de ambassade of het consulaat een noodpaspoort aan. Nederlanders kunnen 24/7 terecht bij het Contactcenter van NederlandWereldwijd: +31 247 247 247. Belgen nemen contact op met de ambassade in Brasília of het consulaat-generaal in São Paulo, afhankelijk van de deelstaat (zie de FOD Buitenlandse Zaken). Wat je nodig hebt om weer naar huis te reizen, staat bij visum en inreizen.
4. Bel je verzekeraar of de alarmcentrale als je hulp nodig hebt.

Bereid je voor

Zet belangrijke gegevens op papier en bewaar dat los van je telefoon: de polisnummers van je zorg- en reisverzekering, het nummer van de alarmcentrale, het blokkeernummer van je bank, het IMEI-nummer van je telefoon, het nummer van de ambassade en twee telefoonnummers van familie. Als Belg kun je je reis registreren via Travellers Online. Welke verzekering je nodig hebt, lees je bij reis voorbereiden.

Noodkaart: alarmnummers en Portugese zinnen

Hulpverleners en agenten spreken weinig of geen Engels. Zet deze nummers in je telefoon en schrijf ze op het papiertje met je polisnummers. Zorg ook dat je mobiel internet hebt, bijvoorbeeld met een eSIM (zie internet en stroom).

Meer handige zinnen en uitspraak vind je bij de Portugese taal in Brazilië.