Welke vaccinaties heb je nodig voor Brazilië? Geen verplichte, wel aanbevolen

Vaccinaties: wat is verplicht en wat aangeraden?

Brazilië stelt geen vaccinaties verplicht voor reizigers uit Nederland of België. Dat betekent niet dat je zonder prikken moet gaan. Dit zijn de adviezen van de GGD, het LCR en, voor Belgen, Wanda van het Instituut voor Tropische Geneeskunde:

Aangeraden voor iedereen

• Gele koorts: zie hieronder.
• DTP (difterie, tetanus, polio): kijk in je gele boekje of je vaccinatie nog geldig is.
• Hepatitis A (besmettelijke geelzucht), die je oploopt via besmet eten en water.
• Zorg dat je gewone vaccinaties uit het Rijksvaccinatieprogramma, zoals BMR (bof, mazelen, rodehond), in orde zijn.

Afhankelijk van je reis

• Hepatitis B: hangt af van je persoonlijke situatie; de prik kan gecombineerd worden met die tegen hepatitis A.
• Rabiës (hondsdolheid): niet alleen honden, ook katten, vleermuizen, apen en andere zoogdieren kunnen het virus dragen. Vermijd contact met dieren; word je toch gebeten of gekrabd, ga dan dezelfde dag naar een arts.
• Dengue en chikungunya: voor beide bestaat een vaccin. Of het voor jou zinvol is, hangt af van je situatie. Het denguevaccin bestaat uit twee prikken met drie maanden ertussen, dus begin daar ruim op tijd mee.

Laat je vaccinaties noteren in je gele boekje (het internationale vaccinatiebewijs) en neem dat mee. Kijk of je zorgverzekeraar reisvaccinaties vergoedt; vaak zit dat alleen in een aanvullende verzekering.

Gele koorts

Gele koorts is een ernstige virusziekte die door muggen wordt overgebracht. Sinds eind 2024 is het aantal gevallen in meerdere Zuid-Amerikaanse landen, waaronder Brazilië, duidelijk gestegen, en het LCR adviseert vaccinatie. Volgens Wanda is er risico in vrijwel heel Brazilië, behalve in een deel van de noordoostkust en de steden Salvador, Recife en Fortaleza. Ook als je alleen naar Rio de Janeiro of São Paulo gaat, kom je dus in risicogebied.

• Laat je minstens 10 dagen voor aankomst vaccineren; pas dan ben je beschermd en geldt je bewijs.
• Eén prik is volgens het RIVM genoeg voor het leven, en het vaccinatiebewijs is levenslang geldig. Ben je al eens gevaccineerd, neem dan je oude gele boekje mee naar de GGD.
• Je krijgt het vaccin alleen bij een officieel vaccinatiecentrum, zoals de GGD.
• Niet iedereen mag het zomaar krijgen: bijvoorbeeld niet bij een verminderde afweer of bepaalde medicijnen, en extra afwegen bij zwangerschap, bij baby’s jonger dan negen maanden en als je op je zestigste of later voor het eerst wordt ingeënt. Bespreek dat met de GGD.

Reis je door naar een buurland?

Brazilië vraagt reizigers uit Nederland en België geen gele-koortsbewijs. Sommige andere landen, zoals Ecuador en Colombia, kunnen dat wel vragen van reizigers die uit Brazilië komen. Neem je gele boekje dus altijd mee als je verder reist, bijvoorbeeld op de route Brazilië en Zuid-Amerika.

Gele koorts en malaria per bestemming

Het risico verschilt sterk per streek. Deze tabel zet de indeling van Wanda (Instituut voor Tropische Geneeskunde) naast bestemmingen die veel reizigers bezoeken. De GGD en het LCR raden de gele-koortsprik aan voor reizen naar Brazilië; of hij voor jouw route nodig is, bespreek je op het spreekuur.

Een bestemming staat er niet bij? Vraag het de GGD; dat geldt ook voor de kust van het noordoosten buiten de drie grote steden, waar de grens van het gele-koortsgebied niet precies te zeggen is.

Muggen: dengue, zika en chikungunya

Dengue, zika en chikungunya worden overgebracht door de Aedes aegypti, een mug die overdag steekt, vooral rond zonsopkomst en zonsondergang, en ook in steden. Dengue komt in heel Brazilië voor en het risico is het grootst in de warme, natte zomermaanden. Een tweede besmetting met een ander type dengue geeft volgens het RIVM meer kans op een ernstig verloop. Had je al eens dengue, bespreek het vaccin dan zeker met de GGD.

Hoe groot is het risico?

Dat wisselt sterk per jaar. Na twee recordjaren daalde het aantal gevallen flink: tot eind september 2026 telde het Braziliaanse ministerie van Volksgezondheid ongeveer 470.000 waarschijnlijke denguegevallen, 70 procent minder dan in dezelfde periode van 2025. Het ministerie waarschuwt wel voor een mogelijke stijging door El Niño. Bescherm je dus hoe dan ook.

Zo voorkom je muggenbeten

• Gebruik een insectenwerend middel met DEET, ook overdag, en smeer het op ná je zonnebrand.
• Draag in de schemering en in de natuur een lange broek en lange mouwen.
• Slaap in een kamer met airco of horren, of onder een klamboe (liefst geïmpregneerd met permetrine).

Koorts gekregen?

Koorts met hoofdpijn, spier- of gewrichtspijn of huiduitslag tijdens of na je reis? Ga naar een arts en vertel dat je in Brazilië was. Neem bij vermoeden van dengue paracetamol en geen ibuprofen of aspirine, tot een arts iets anders zegt. Ben je zwanger of wil je zwanger worden, overleg dan vooraf met de GGD: zika kan het ongeboren kind schaden.

Malaria in het Amazonegebied

Malariamuggen steken vooral tussen zonsondergang en zonsopkomst. Volgens Wanda is het risico:

• Hoog: in delen van het Amazonebekken in de deelstaten Acre, Amapá, Amazonas en Roraima, en in delen van Pará.
• Matig: in onder meer grote delen van Amapá, Pará en Rondônia, het westen van Mato Grosso en op meerdaagse riviercruises in risicogebieden.
• Laag: in de rest van het land, waaronder de Pantanal en de watervallen van Iguaçu.
• Geen: in onder meer Rio de Janeiro, São Paulo, Brasília, Salvador, Recife, Fortaleza, Curitiba, Porto Alegre en Vitória.

Ga je naar de Amazone, bijvoorbeeld via Manaus naar een junglelodge of op een riviertocht, bespreek dan met de GGD of je malariatabletten nodig hebt; dat hangt af van je route, de maand en je gezondheid. Met de meeste middelen begin je kort voor vertrek. Bescherm je ’s avonds en ’s nachts tegen muggen. Krijg je koorts tijdens of in de maanden na je reis, laat je dan meteen testen op malaria.

Kraanwater, eten en hitte

Drink in Brazilië geen kraanwater: het is niet overal van de kwaliteit die je thuis gewend bent, en je kunt er buikklachten van krijgen. Brazilianen drinken zelf ook vooral gefilterd water, uit een filter thuis of uit grote navulflessen (galões).

• Koop flessenwater en kijk of de dop nog verzegeld is; op straat en op het strand is het overal te koop. Vraag in je hotel of er gefilterd water is.
• Wees voorzichtig met ijsblokjes, rauwe sla en fruit dat je niet zelf schilt, vooral bij kraampjes. Wil je je drankje zonder ijs, vraag dan sem gelo.
• Zwem niet in zoet water van rivieren en meren waar bilharzia (esquistossomose) voorkomt; vraag dat ter plekke na.

Let op met sterkedrank

In Brazilië zijn mensen ernstig ziek geworden of overleden door drank vervuild met methanol. Koop alleen drank in verzegelde flessen met een etiket, bij zaken die je vertrouwt, en neem geen drankjes aan van vreemden of straatverkopers. Word je na het drinken misselijk, ga je braken of zie je slecht, zoek dan meteen medische hulp. Een caipirinha bestel je dus liefst in een café of restaurant waar je ziet dat de cachaça uit een fles met etiket komt.

Zon en hitte

De zon is veel feller dan in Europa, ook als het bewolkt is. Gebruik zonnebrand met een hoge factor, draag een pet en zoek midden op de dag de schaduw op. Drink op warme dagen ruim water en neem altijd een flesje mee.

Reisapotheek en eigen medicijnen

Neem de basis zelf mee:

• muggenmiddel met DEET en eventueel een klamboe;
• ORS (zakjes om vocht aan te vullen) en een stopmiddel tegen diarree, zoals loperamide;
• pleisters en ontsmettingsmiddel, want wondjes ontsteken snel in de warmte;
• een thermometer, paracetamol en zonnebrand;
• tabletten om water te zuiveren, als je naar afgelegen gebieden gaat.

Neem je eigen medicijnen mee in de originele verpakking, in je handbagage, met een medicijnpaspoort van je apotheek. Valt een medicijn onder de Opiumwet, zoals sterke pijnstillers, ADHD-medicijnen of bepaalde slaapmiddelen, dan heb je meestal een Engelstalige medicijnverklaring nodig. Je arts vult die in, het CAK keurt hem goed en vaak is daarna nog een stempel van de rechtbank of de ambassade nodig. Begin er dus ruim op tijd mee.

Apotheek, dokter en ziekenhuis

Een apotheek heet in Brazilië farmácia of drogaria. In steden vind je ze bijna op elke hoek, en een deel is 24 uur per dag open (24 horas). Veel medicijnen zijn er zonder recept te koop, antibiotica alleen op recept (receita). Het personeel spreekt vaak alleen Portugees: laat de verpakking of een foto zien en noem de werkzame stof, want merknamen verschillen.

Naar de dokter of het ziekenhuis

De openbare gezondheidszorg (SUS) biedt volgens het Nederlandse reisadvies beperkte zorg. Particuliere ziekenhuizen nemen je alleen op als je kunt aantonen dat je kunt betalen, bijvoorbeeld met je reisverzekering. Bel bij een opname direct de alarmcentrale van je verzekeraar.

• Ambulance (SAMU): bel 192. Hulpverleners spreken weinig Engels.
• Vraag altijd om een factuur (nota fiscal); die heb je nodig om de kosten te declareren bij je zorg- of reisverzekering.
• Het Nederlandse en het Belgische reisadvies raden een reisverzekering aan met dekking voor medische kosten en vervoer naar huis. Wat je basisverzekering wel en niet vergoedt, staat bij reis voorbereiden.

Kijk vlak voor vertrek altijd naar het actuele advies van de GGD, het LCR of Wanda. Over criminaliteit en het reisadvies lees je bij is Brazilië gevaarlijk?